1. DEHB’yi Anlamak
DEHB; dikkat sürekliliğinde zorluk, dürtüsellik ve aşırı hareketlilikle seyreden nörogelişimsel bir bozukluktur. Bu çocuklar “istemediği için değil, yapamadığı için” zorlanırlar. Beyinlerinin dikkat ve davranış kontrolüyle ilgili bölümleri farklı çalışır.
2. Sınıfta Görülebilecek Zorluklar
• Derse odaklanmakta güçlük
• Sık sık söz almak veya araya girmek
• Unutkanlık, eşyalarını kaybetme
• Bitmemiş ödevler veya aceleyle yapılan işler
• Hızlı sıkılma, sabırsızlık
• Duygusal tepkilerde ani yükselme
3. Öğretmen İçin Temel İlkeler
• Etiketlemeyin: “Tembel”, “yaramaz” gibi ifadelerden kaçının.
• Kısa ve net yönergeler: Uzun talimatlar yerine 1–2 adımlık yönergeler verin.
• Görsel hatırlatmalar kullanın: Görev listesi, pano, renkli notlar gibi.
• Olumlu pekiştirme: Küçük başarıları hemen fark edin ve övün.
• Rutine sadık kalın: Günlük akışı önceden bildirmek kaygıyı azaltır.
• Göz teması kurun: Talimat vermeden önce göz teması odaklanmayı artırır.
4. Dikkati Destekleyici Uygulamalar
• Dikkat gerektiren etkinlikleri günün ilk saatlerine planlayın.
• Uzun görevleri kısa parçalara bölün.
• Gürültü ve dikkat dağıtıcı uyaranları azaltın (örneğin pencere kenarı değil, ön sıra).
• Zamanlayıcı veya görsel saat kullanın.
• “Çalışma – kısa mola” döngüsü uygulayın (örnek: 15 dk ders, 5 dk mola).
5. Davranış Yönetimi
• Sınıf kurallarını 3–5 maddeyle belirleyin, görsel olarak panoya asın.
• Davranış sonuçlarını önceden açıklayın.
• Sözlü uyarılar yerine sessiz işaretler kullanın (örneğin el hareketi).
• Problemli davranış yerine uygun davranışı modelleyin.
• Kriz anında sakin kalın, tartışmaya girmeyin.
6. Aile ve Ekip İşbirliği
• Aileyle düzenli kısa geri bildirim alışverişi yapın.
• Okul rehberlik servisi ve çocuk psikiyatristiyle iletişimde olun.
• Tedavi sürecini destekleyici gözlemlerinizi paylaşın.
7. Güçlü Yönleri Unutmayın
DEHB’li çocuklar genellikle:
• Yaratıcı, enerjik ve meraklıdır.
• Farklı düşünme biçimleriyle sınıf ortamına renk katarlar.
• İlgi alanlarıyla desteklendiklerinde olağanüstü performans gösterebilirler.